Πέμπτη, 20 Δεκεμβρίου 2012

ΤΟ ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΟ ΒΕΝΕΤΣΙΑΝΙΚΟ ΛΙΜΑΝΙ







Γ" Μέρος

...ε (Εγώ), η Ρίθυμνα, χτισμένη στο ακρογιάλι, που το βρέχει το κύμα, λιμάνι, ... ... ...
"Ότι δεν έχω, άφθονα όλα τ' αγαθά της ξηράς και της θάλασσας εαυτό ξένε και συχνέ πολίτη, το έκανε η δική μου φροντίδα".
FLAMINIO CORNER  "CRETA SACTA"

Οδοιπορικό στο Παλιό Ρέθεμνος
  Ρέθεμνος (1540-1646). Εποχή Ενετοκρατίας στο Ρέθεμνος και στην Κρήτη γενικότερα.
  Αποσπάσματα από το βιβλίο "ΟΙ ΒΕΝΕΤΙΚΕΣ ΟΧΥΡΩΣΕΙΣ".


Το 1850 ο αξιωματικός του ναυτικού G.WILKINSON μας παρουσιάζει μαζί με ένα χάρτη όλης της πόλεως, το εσωτερικό του λιμανιού. Αποτελεί μια πιστή απεικόνιση της πραγματικότητας γιατί απλούστατα θυμίζει την σημερινή εικόνα του λιμανιού. Αριστερά ο χαμηλός λιμενοβραχίονας με το φάρο που κατασκευάσθηκε από τους Τούρκους και από την άλλη πλευρά διώροφα η τριώροφα σπίτια, με ελάχιστους εξώστες, μερικά από τα οποία σώζονται και σήμερα. Η παρουσία μικρών πλοιαρίων ομολογεί ότι η κατάσταση του παρέμεινε η ίδια με εκείνη της Eνετοκρατίας.
 Οι προσαμμώσεις δεν επέτρεπαν το ελλιμενισμό μεγάλων πλοίων. Ακριβώς αυτό το μειονέκτημα τονίζει και ο περιηγητής SPRATT.
  Έτσι έχουμε φτάσει στις αρχές του αιώνα μας. Και πάλι οι πληροφορίες του GEROLA μας είναι πολύτιμες. Περιγράφει ο GEROLA ότι στο μυχο του λιμανιού στη Ν.Δ γωνία υπήρχαν ακόμη ίχνη από το παλιό τείχος.
  Στην αρχή του μεγαλύτερου μωλου υπήρχε μια επιχωμάτωση και ένας υπόγειος χώρος, πλάτους 2 μέτρων, του οποίου τα παλιά τόξα, προς το λιμάνι ήταν κλεισμένα. Στο τοπογραφικό που μας παρουσιάζει ο GEROLA διακρίνεται το τείχος που ξεκινώντας από τον πύργο του φάρου αγκάλιαζε και έκλεινε προς το λιμάνι όλη η γλώσσα του εδάφους που ενώνει την ξηρά με το μεγαλύτερο ανατολικότερο μωλο. Το ίδιο τείχος συνέχιζε κατά μήκος της βόρειας ακτής μέχρι τη Φορτετζα και προστάτευε εκείνη την περιοχή της πόλεως από τα κύματα του φουρτουνιασμένου κρητικού πελάγους.
  Το τείχος αυτό σε όλη του την έκταση, το βλέπουμε και στο σχέδιο του G. WILKINSON.

Συνεχίζεται με το Δ" και τελευταίο μέρος της Ιστορίας του Βενετσιάνικου Λιμανιού του Ρεθύμνου. (1930-1964)

Δ" Μέρος

 Ρέθεμνος-περιοδος της δεκαετίας του 1930 και για την ακρίβεια εποχή μετά την Μικρασιατική τραγωδία και πριν την κήρυξη του Β" Παγκοσμίου πολέμου.
  Ξεκινάμε λοιπόν για το Βενετσιάνικο λιμάνι. Σε λίγο χρόνο φτάνουμε στη Β.Δ είσοδο του οπού εκεί συναντάμε την πλύστρα όπως λένε το μέρος αυτό οι ναυτικοί. Εδώ βγάζουν από τη θάλασσα τα πλεούμενα στην ξηρά, οπού και τα επισκευάζουν. Σημερινό μέρος, το κομμάτι του λιμανιού οπού είναι το περίπτερο και τα ναυτικά γραφεία κ. Χαμαρακι. Βλέπουμε επίσης και δέντρα (αλμυρίκια) στο μέρος αυτό, καθώς και ένα μικρό κουμπέ. Καθώς προχωρούμε δεξιά και αριστερά υπάρχουν σκαλοπάτια οπού οδηγούν στον κήπο, δηλαδή ένα κοματι του λιμανιού οπού το ύψος του έφτανε μέχρι το ύψος του βορινού λιμενοβραχίονα.
  Εδώ ψηλά βλέπουμε ένα καφενείο του "Κόκκινου" όπως τον αποκαλούν όλοι εδώ στο λιμάνι.
  Πριν ανέβουμε τα σκαλοπάτια, δεξιά και αριστερά τους βρίσκονται υπόγειοι θολωτοί χώροι, τους οποίους χρησιμοποιούσαν οι Τούρκοι σαν αποθήκες πυρομαχικών της εποχής αυτής.
Μάλιστα υπάρχει και μαρτυρία ότι τα υπόγεια αυτά τα χρησιμοποιήσαν οι Τούρκοι σαν φυλακή για τους Τέσσερις Μάρτυρες πριν βασανιστούν και θανατωθούν κατά τρόπο φριχτό.
  Δίπλα στην πλύστρα, υπάρχει μια παράγκα οπού εκεί πουλούν τα ψάρια τους οι Ρεθυμνιώτες ψαράδες.
  Προχωρώντας και φθάνοντας στην απέναντι μεριά του λιμανιού, συναντάμε μια τριώροφη οικοδομή, οπού στεγάζεται το λιμεναρχείο. (Σήμερα ταβέρνα "Ο ΒΑΣΙΛΗΣ")
  Προχωρώντας Ν.Α συναντάμε την αποβάθρα οπού υπάρχουν δυο ξύλινες παράγκες για τους επιβάτες των πλοίων και για τα διάφωτα εμπορεύματα οπού τα φορτώνουν από το σημείο αυτό.( Από την δυτική πλευρά του λιμανιού, διακινούνται τα μεγαλύτερα εμπορεύματα)
  Στο σημείο που ενώνεται ο Βόρειος με τον Ανατολικό λιμενοβραχίονα υπάρχει ένα μικρό φυλάκιο οπού ο φαροφύλακας εξορμάει και ανεβαίνει στο φάρο, για το άναμμα και το σβήσιμο του.
  Έτσι ο χρόνος περνάει και βρισκόμαστε στα 1928-1932 οπού επί Γενικού Διοικητή Κρήτης και γνωστού Ρεθυμνιώτη κ. Ασκουτση, (Βουλευτή των Φιλελεύθερων του Ελευθερίου Βενιζέλου) οπού και γίνονται πολλές αλλαγές στο λιμάνι.
  Έτσι έχουμε το ξεμπαζωμα του κήπου και την μεταφορά της πλύστρας, (στο σημερινό της σημείο), το χτίσιμο του τελωνίου και μερικών ακόμη προσθηκών, έτσι ώστε να πάρει την σημερινή μορφή το Βενετσιάνικο λιμάνι.
  Ο Β" Παγκόσμιος πόλεμος είναι γεγονός. Ακολουθούν τα γνωστά σε όλους μας συμβάντα, μέχρι την ήττα της Γερμανίας και την αποχώρηση των κατακτητών από το Ρέθυμνο, την Κρήτη και την Ελλάδα γενικότερα.
 Τότε  όμως συμβαίνει κάτι το σπουδαίο για το Ρεθυμνιώτικο λιμάνι και για όλο φυσικά το Ρέθυμνο. Οι Γερμανοί ανοίγουν τρύπες μέχρι τα σπλάχνα στη ρίζα του τείχους, οπού στηρίζεται ο φάρος, για να τον ανατινάξουν για λόγους εκδικήσεως. Αυτό όμως ματαιώθηκε τελικά χάρις στο ενδιαφέρον των τότε προκριτων του Ρεθύμνου, ώστε το λιμάνι να μείνει ανέπαφο με αντάλλαγμα. (Ανατίναξαν τρία πλοιάρια που ήταν τότε στο Βενετσιάνικο λιμάνι). Οι τρύπες αυτές στη βάση του φάρου υπάρχουν και σήμερα, όπου και μπορεί να τις δει, ο οποιοσδήποτε.
  Φτάνουμε στην τωρινή εποχή.
 Σήμερα το λιμάνι αυτό έχει αλλάξει μορφή και σκοπό και συγκεκριμένα δέχεται κάθε καλοκαίρι τους τουρίστες, οι οποίοι επιθυμούν να φάνε φρέσκο ψάρι και να απολαύσουν τις γλυκες βραδιές του καλοκαιριού.
  Παρατηρούμε λοιπόν από την μια, έως την άλλη άκρη του, τραπέζια και όλα τα κτίρια να είναι ταβέρνες.
  Έτσι το Βενετσιάνικο λιμάνι έχει γίνει από εμπορικό, τουριστικό λιμάνι και τόπος ραντεβού των περισσότερων ξένων και ντόπιων τουριστών.



Δημοσιογραφική έρευνα-Επιμέλεια-Ρετουσάρισμα
Ιωάννης  Μιχ.  Δογάνης
Συνταξιούχος Βιβλιοθηκάριος

http://topaliorethemnos.blogspot.com/

Τετάρτη, 17 Οκτωβρίου 2012

ΤΟ ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΟ ΒΕΝΕΤΣΙΑΝΙΚΟ ΛΙΜΑΝΙ






 Β" Μέρος

...ε (Εγώ), η Ρίθυμνα, χτισμένη στο ακρογιάλι, που το βρέχει το κύμα, λιμάνι, ... ... ...
"Ότι δεν έχω, άφθονα όλα τ' αγαθά της ξηράς και της θάλασσας εαυτό ξένε και συχνέ πολίτη, το έκανε η δική μου φροντίδα".
FLAMINIO CORNER  "CRETA SACTA"

Οδοιπορικό στο Παλιό Ρέθεμνος
  Ρέθεμνος (1540-1646). Εποχή Ενετοκρατίας στο Ρέθεμνος και στην Κρήτη γενικότερα.
  Αποσπάσματα από το βιβλίο "ΟΙ ΒΕΝΕΤΙΚΕΣ ΟΧΥΡΩΣΕΙΣ".

 Έπρεπε...
1) Να δουν ποιος άνεμος προσέβαλε αυτό το λιμάνι και πως μπορούσαν να τον αντιμετωπίσουν.
2) Αν υπήρχε ικανοποιητικό βάθος. (των νερών)
3) Αν μπορούσε να είναι ασφαλισμένο και να καλύπτεται αμυντικά από τη Φορτετζα.
4) Αν μπορούσε να γίνει τέτοιας χωρητικότητας που να εξυπηρετεί έναν ικανό αριθμό πλοίων. Να μπορούν επίσης να καπελώνουν μια γαλέρα η γαλεάτσα οποιαδήποτε εποχή. Έπρεπε επίσης ένα τέτοιο λιμάνι με ναύσταθμο να εξυπηρετεί πάνω από 29 γαλέρες, γιατί θεωρούσε ότι επιβαλλόταν η διατήρηση μεγάλου και ισχυρού στόλου, αφού  μόνο σε αυτόν μπορούσε να στηρίζεται η άμυνα του "Βασιλείου" σε περίπτωση πολέμου. Ως προς τα υλικά κατασκευής του Μώλου και των θόλων του ναυστάθμου θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η πέτρα που υπήρχε στη βραχώδη περιοχή γύρο από τη Φορτεζα.
5) Ποια θα ήταν τα έξοδα που έπρεπε να γίνουν.
 Στο ίδιο έγγραφο (15ης Φεβρουαρίου 1641) ο ALVISE SAGREDO απαντά στα πέντε αυτά σημεία...
1) Ο μόνος άνεμος που φυσούσε σε εκείνη την πλευρά ήταν ο Β-Β.Δ. αλλά με την κατασκευή Μώλου μήκους 150 PASSI (261 μ.) θα εξασφαλιζόταν το λιμάνι τελείως.

2) Το βάθος ήταν ικανοποιητικό σε όλα του τα σημεία.
3)  Ήταν σαφες ότι καλυπτόταν αμυντικά από τη Φορτετζα.
 4)  Σχετικά με την   πρόταση  τω ν  20 θολωτών χώρων αναφέρει  ότι θα μπορούσαν να κατασκευασθούν και λιγότεροι, αλλά τα έξοδα θα ήταν τα ίδια.
5) Ως προς το οικονομικό θέμα, ο SAGREDO ήταν της γνώμης ότι μπορούσε να γίνει κάθε δυνατή οικονομία αφού τα υλικά κατασκευής βρίσκονταν στον ίδιο τόπο και οι αγγαρείες και τα πληρώματα θα εξασφαλίζονταν από την περιοχή εκείνη Για το Μώλο που θα είχε μήκος 150 passi (261μ) και θα θεμελιωνόταν σε βάθος 3,5- 4,5 PASSI  (5,20- 7,83 μ) θα κόστιζε 45.000 REALI.
 Επισημαίνοντας τα οφέλη που είχε να προσφέρει στην πόλη αυτό το λιμάνι, καθόριζε ότι οι Ρεθυμνιώτες θα πλήρωναν για το έργο αυτό επί τρία χρόνια 2000 δουκάτα, σύνολο 6000 δουκάτα.
Προσπαθώντας να πείσει τους αρμοδίους ο ALVISE SAGREDO συνεχίζει στο ίδιο έγγραφο ότι το παλιό λιμάνι ήταν τόσο ακατάλληλο, ώστε όλα τα προϊόντα της περιοχής παράμεναν στις αποθήκες χωρίς να φορτώνονται προς μεγάλη ζημιά του δημοσίου. Ούτε η συνεχής εσκαφή του παλιού λιμανιού ήταν αποτελεσματική αφού μπορούσε να καταστραφεί γρήγορα ότι επισκευή είχε γίνει.
  Το Νοέμβριο του 1641 ο γενικός Προνοητης PRIULI MICHEL επιθυμώντας προφανώς να πάρει μια τελική απόφαση για την κατασκευή του νέου αυτού λιμανιού στα δυτικά της πόλεως κάλεσε στο Ρέθυμνο διάφορους μηχανικούς και άλλους ειδικούς γνώστες για να μελετήσουν τη θέση της προτεινόμενης τοποθεσίας και γενικότερα των ανέμων και των θαλάσσιων ρευμάτων που επικρατούσαν στην περιοχή.
  Αυτά αναφέρει ο ίδιος σε έγγραφο του της 10ης Νοεμβρίου 1641. Και συνεχίζει στο ίδιο έγγραφο ότι εξετάσθηκαν όλα τα θέματα που είχε υποδείξει ο Ρεκτορας SAGREDO από τον περασμένο Φεβρουάριο. Όμως το συμπέρασμα που έβγαλαν ήταν αντίθετο από εκείνο του SAGREDO.
Δηλαδή η θέση του προτεινόμενου Μώλου θεωρήθηκε πολύ εκτεθειμένη στους Β και Β.Δ ανέμους και ανίκανη να αντισταθεί στην ορμή τους.
Επίσης τα έξοδα που θα γίνονταν ήταν μεγάλα, πέρα από την μεγάλη ποσότητα ξυλείας που θα χρειαζόταν.
  Όλα αυτά ήταν παράγοντες ανασταλτικοί που συντέλεσαν εις το να μην πραγματοποιηθεί η κατασκευή του λιμανιού στα δυτικά της πόλεως.

 Συνεχίζεται με το Γ" Μέρος
    1850-1930



Δημοσιογραφική έρευνα-Επιμέλεια-Ρετουσάρισμα
Ιωάννης  Μιχ.  Δογάνης
Συνταξιούχος Βιβλιοθηκάριος

http://topaliorethemnos.blogspot.com/

Δευτέρα, 8 Οκτωβρίου 2012

ΤΟ ΡΕΘΕΜΝΙΩΤΙΚΟ ΒΕΝΕΤΣΙΑΝΙΚΟ ΛΙΜΑΝΙ


Α" Μερος

...ε (Εγώ), η Ρίθυμνα, χτισμένη στο ακρογιάλι, που το βρέχει το κύμα, λιμάνι, ... ... ...
"Ότι δεν έχω, άφθονα όλα τ' αγαθά της ξηράς και της θάλασσας εαυτό ξένε και συχνέ πολίτη, το έκανε η δική μου φροντίδα".
FLAMINIO CORNER  "CRETA SACTA"

Οδοιπορικό στο Παλιό Ρέθεμνος
  Ρέθεμνος (1540-1646). Εποχή Ενετοκρατίας στο Ρέθεμνος και στην Κρήτη γενικότερα.
  Αποσπάσματα από το βιβλίο "ΟΙ ΒΕΝΕΤΙΚΕΣ ΟΧΥΡΩΣΕΙΣ".

   "Για να παραμείνει το λιμάνι του Ρεθύμνου χωρίς προσαμμώσεις θεωρούσε ο  POLLANI όπως και ο ASCANIO ANDREASI, απαραίτητη τη διάνοιξη του καναλιού στη βόρεια πλευρά.
 Πίστευε επίσης ότι το κανάλι αυτό θα γινόταν με ευκολία και λίγα έξοδα.  Θα ανοίγονταν ακριβός εκεί που υπήρχαν κατεδαφισμένοι και κατεστραμμένοι τοίχοι από πύργους και δημόσια κτίρια".
 Έναν ολόκληρο χρόνο αργότερα ο BERNARDO POLLANI,που εξακολουθούσε να είναι Ρεκτορας του Ρεθύμνου, έγραφε στη Βενετία στις 29 Σεπτεμβρίου του 1582 ότι άρχισε να κατασκευάζεται το κανάλι, προς μεγάλη ικανοποίηση των πολιτών και ωφέλεια της λειτουργίας του λιμανιού. Διαβεβαίωνε στο ίδιο έγγραφο ότι προσωπικά παρακολουθούσε τις εργασίες μερα-νυχτα για να πραγματοποιηθεί το έργο με κάθε τελειότητα και πίστευε ότι μέσα στον Οκτώβριο του ίδιου έτους (1582) θα τέλειωνε η κατασκευή.
 ...Παρά τις διαβεβαιώσεις του BERNARDO POLLANI, όπως αναφέρει στην έκθεση του, ότι με την διάνοιξη του καναλιού θα λυνόταν το πρόβλημα της προσαμμώσεως στο λιμάνι του Ρεθύμνου, όταν πλέον μέχρι το 1583, η διάνοιξη είχε ολοκληρωθεί, αποδείχθηκε ότι δεν εκπλήρωνε το σκοπό για τον οποίο έγινε, να κρατά δηλαδή το λιμάνι καθαρό.
 Με τον παραμικρό άνεμο η κύμα το λιμάνι γέμιζε με άμμο μέσα σε δυο μέρες. Και η ποσότητα των προσαμμώσεων ήταν τέτοια που μόνο 1000 εργάτες αν δούλευαν, θα μπορούσαν να την μεταφέρουν. Αυτό δε αποδείχθηκε το φθινόπωρο του 1583, όταν ξέσπασε μια μεγάλη τρικυμία και το εσωτερικό του λιμανιού ξαναγέμισε με άμμο.
 ... Το 1641 όμως άρχισαν να φθάνουν στο Ρέθυμνο διάφοροι μηχανικοί και άλλοι ειδικοί για να ασχοληθούν με το πρόβλημα του λιμανιού, εφαρμόζοντας πιθανότατα τη διάταξη της Βενετίας του Οκτωβρίου του 1637.
... Από το Φεβρουάριο όμως του ίδιου χρόνου (1641) ο Ρεκτορας του Ρεθύμνου ALVISE SAGREDO διατύπωσε ορισμένες απόψεις σχετικά με την κατασκευή του νέου λιμανιού εις τον Αγιο Αθανάσιο.
  Όλα αυτά αναπτύσσονται σε ένα έγγραφο του της 15ης Φεβρουαρίου 1641. Ο SAGREDO πίστευε, αναφέρει στο προηγούμενο έγγραφο ότι το προτεινόμενο λιμάνι, θα μπορούσε να χωρέσει μεγαλο αριθμό πλοίων. Κατά τη γνώμη του υπήρχαν πέντε σημεία πολύ ουσιαστικά και σοβαρά που έπρεπε να εξετασθούν πριν γίνει αυτή η κατασκευή και να υπολογιστεί το ποσό που διέθετε το δημόσιο για αυτή.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...



Δημοσιογραφική έρευνα-Επιμέλεια-Ρετουσάρισμα
Ιωάννης  Μιχ.  Δογάνης
Συνταξιούχος Βιβλιοθηκάριος

http://topaliorethemnos.blogspot.com/